Cresia de Santa Maria Assunta
A sa fini de su XV seculu in sa bidda de Crabas fiat cresciu su numeru de is abitantis, e srebiat una Cresia noa innui podiat capi totu sa comunidadi. Is ruinas de su casteddu de is Arboreas, pesau de issus atotu in s'arriba orientali de su staniu de Mar’e Pontis (si podiant bii is arrestus a pabas de sa Cresia de S. Maria fintzas a pagu tempus fait), fiant stetius barbaramenti cuncodraus e impreaus po sa costrutzioni de sa Cresia in nomini de Santa Maria. Di fatis ancora oi si creit ca Eleonora d'Arborea iat dedicau a sa Madonna sa Cappella de su Casteddu, in nomini de se devotzioni chi issa teniat po sa Mama de Deus, comenti poit essi dimostrau de is invocatzionis chi meda botas cumparint in su codici de sa Carta de Logu.
Sa cresia si depit agatai innui unu tempus ddui fiant is aposentus de arragota de su Casteddu: di fatis, me in is iscavus fatus fai de su Pievanu Dr. E. Sanna me in Abrii de su 1908, po costruii is fundamentas de sa faciada noa, a 3 metrus a suta de terra, atesu 5 metrus s’unu de s'atru, fiant stetius bogaus a pillu tipu girus mannus meda, postus unu acanta de s'atru prenus de terra.
Sa Cresia in origini teniat una navada fata sceti cun travis de linna e teia. In su 1650 fiat stetia costruia sa bovida "a botte" e giai unu seculu a pustis su Marchesi de Arcais iat costruiu su coru, is duas cappellas prus mannas, chi si narant de "s'Arrosariu” e de “Sant’Anna”, iat antziau sa cupola de 25 metrus e iat giau a sa navada sa tipica forma de cruci latina.